Dissosiyatif Bozukluklarda
Hipnoz
Tedavisi

Dissosiyatif Bozukluk Nedir?

Dissosiyatif bozukluklar; bireyin bilinç, bellek, kimlik, algı ve çevreyle kurduğu süreklilik duygusunda kopukluklar yaşamasıyla karakterize ruhsal bozukluklardır. Bu kopukluklar, çoğunlukla şiddetli stres ve travmatik yaşantılara karşı geliştirilen bir savunma mekanizması olarak ortaya çıkar.

Dissosiyasyon, kişinin yaşadığı olaydan zihinsel olarak uzaklaşmasıdır. Kısa süreli ve hafif dissosiyatif tepkiler sağlıklı bireylerde de görülebilirken, süreklilik kazandığında klinik tabloya dönüşür.

Dissosiyatif Bozuklukların Temel Özellikleri

•Bilinçte ve algıda kopukluk

•Bellek kayıpları (amnezi)

•Kimlik algısında bozulma

•Gerçeklik duygusunda yabancılaşma

•Duygusal uyuşma

•Otomatikleşmiş davranışlar

Dissosiyatif Bozukluk Türleri

Dissosiyatif Amnezi

Kişinin travmatik ya da stresli olaylara ilişkin önemli bilgileri hatırlayamamasıdır. Organik bir neden saptanmaz.

Dissosiyatif Füg

Amneziye ek olarak kişinin ani şekilde bulunduğu ortamdan uzaklaşması ve kimliğiyle ilgili bilgileri geçici olarak kaybetmesidir.

Depersonalizasyon / Derealizasyon Bozukluğu

•Depersonalizasyon: Kişinin kendisine yabancılaşması

•Derealizasyon: Çevrenin gerçek dışı algılanması

Dissosiyatif Kimlik Bozukluğu (DKB)

Bireyin birden fazla kimlik durumu yaşamasıyla karakterizedir. Her kimlik farklı algı, davranış ve bellek örüntülerine sahip olabilir.

Dissosiyatif Bozuklukların Görülme Sıklığı

Araştırmalar, dissosiyatif belirtilerin toplumda sanılandan daha yaygın olduğunu göstermektedir. Dissosiyatif bozukluklar özellikle çocukluk çağı travmalarına maruz kalmış bireylerde daha sık görülür. Kadınlarda erkeklere oranla daha yüksek oranda saptanmaktadır.

Dissosiyatif Bozuklukların Nedenleri

Dissosiyatif bozuklukların temelinde genellikle erken dönem travmalar yer alır.

Olası Nedenler

•Çocukluk çağı fiziksel, cinsel veya duygusal istismar

•İhmal

•Aile içi şiddet

•Uzun süreli stres

•Travma sonrası stres bozukluğu

•Güvenli bağlanmanın gelişmemesi

Dissosiyatif Bozukluk Belirtileri

Psikolojik Belirtiler

•Kimlik karmaşası

•Duygusal donukluk

•Zaman algısında bozulma

•Kendine yabancılaşma

•Bellek boşlukları

Fiziksel ve Davranışsal Belirtiler

•Nedeni açıklanamayan bedensel yakınmalar

•Otomatik davranışlar

•Dalgınlık

•Kontrol kaybı hissi

Dissosiyatif Bozuklukların Tanısı

Tanı, tanı yetkisine sahip hekim tarafından ayrıntılı psikiyatrik değerlendirme ile konur. Ayırıcı tanıda nörolojik hastalıklar, madde kullanımı ve diğer psikiyatrik bozukluklar dışlanmalıdır.

Tanı sürecinde:

•Ayrıntılı anamnez

•Klinik görüşme

•Psikometrik testler

•Gerekli durumlarda nörolojik değerlendirme

önem taşır.

Dissosiyatif Bozukluklar Tedavi Edilmezse

•Depresyon ve anksiyete bozuklukları

•Kendine zarar verme davranışları

•İlişkisel ve mesleki işlevsellik kaybı

•Madde kullanımı

•İntihar düşünceleri

gelişebilir.

Dissosiyatif Bozuklukların Tedavi Yaklaşımları

Tedavi süreci uzun soluklu ve aşamalı bir yapı gerektirir.

•Psikoterapi (BDT, psikodinamik yaklaşımlar)

•Travma odaklı terapiler

•EMDR

•İlaç tedavisi (eşlik eden durumlarda)

•Hipnoz (destekleyici ve tamamlayıcı yöntem)

Dissosiyatif Bozukluklarda Hipnozun Yeri

Hipnoz, dissosiyatif bozukluklarda klinik olarak anlamlı bir araçtır. Çünkü dissosiyatif bireyler, telkine ve içsel deneyimlere genellikle daha açıktır.

Hipnoz ile:

•Travmatik anılar güvenli biçimde ele alınabilir

•Bilinçaltı savunmalar düzenlenebilir

•Kimlikler arası geçişler stabilize edilebilir

•Duygusal bütünlük desteklenir

Hipnozun Dissosiyatif Süreçlerde Etkileri

Hipnoz uygulamaları:

•Bilinç–bilinçaltı entegrasyonunu güçlendirir

•Dissosiyatif kopuklukları azaltır

•Travmatik anıların yükünü düzenler

•Ego bütünlüğünü destekler

Dissosiyatif Bozukluklarda Hipnoz Tedavisinin Amaçları

•Güvenli bir içsel alan oluşturmak

•Travmatik yaşantıların kontrollü işlenmesi

•Kimlik ve benlik bütünlüğünün güçlendirilmesi

•Dissosiyatif belirtilerin sıklığını azaltmak

•Günlük yaşam işlevselliğini artırmak

Hipnozda Kullanılan Temel Teknikler

•Stabilizasyon ve güven telkinleri

•Ego güçlendirme

•Regresyon (uygun vakalarda)

•İçsel kaynak aktivasyonu

•Post-hipnotik telkinler

Bilgilendirme

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Dissosiyatif bozukluklarda tanı ve tedavi planlaması hekim değerlendirmesi ile yapılmalıdır. Hipnoz uygulamaları, uygun görülen vakalarda destekleyici ve tamamlayıcı tedavi yöntemi olarak değerlendirilir.

Bilimsel Kaynaklar

•American Psychiatric Association. DSM-5-TR

•World Health Organization. ICD-11 – Dissociative Disorders

•Spiegel D. Dissociation and Hypnosis in Trauma Treatment

•Putnam FW. Diagnosis and Treatment of Multiple Personality Disorder

•Van der Kolk B. The Body Keeps the Score

•Yapko MD. Trancework: An Introduction to the Practice of Clinical Hypnosis

Bu içerik Dr. Serkan Akıncı tarafından hazırlanmıştır.