
Kanser, hücrelerin kontrol mekanizmalarını kaybederek düzensiz ve kontrolsüz şekilde çoğalması sonucu ortaya çıkan, 100’den fazla hastalığı kapsayan geniş bir hastalık grubudur. Normalde vücuttaki hücreler belirli bir yaşam döngüsüne sahiptir; zamanla yaşlanır ve ölürler. Kanser hücreleri ise bu doğal döngüden çıkarak çoğalmaya devam eder ve bulundukları dokuya zarar verebilir.
Kanser tanısı almak, bireyin yaşam algısını kökten etkileyen bir durumdur. Tanı sonrası hastalarda sıklıkla:
•ölüm korkusu,
•yoğun kaygı,
•depresif duygu durum,
•umutsuzluk,
•gelecek belirsizliği görülebilir.
Hastaları en çok zorlayan konular; günlük yaşam aktivitelerini sürdürememe ihtimali, başkasına bağımlı olma korkusu, bedensel değişimlere dair kaygılar ve tedavi sürecinde ağrı–acı yaşayacağı düşüncesidir. Bu psikolojik yük, bazı bireylerde tedaviye başlama konusunda isteksizlik veya kaçınmaya yol açabilir.
Kanser tanısı almış bireylerle iletişimde:
•empatik,
•sabırlı,
•yargılamayan,
•duygularını ifade etmelerine izin veren bir yaklaşım benimsenmelidir.
Hastanın korku, öfke, üzüntü veya çaresizlik gibi duyguları bastırılmamalı; “güçlü olmalısın” gibi baskılayıcı söylemlerden kaçınılmalıdır. Psikolojik destek, hastanın tedavi sürecine uyumunu artıran önemli bir faktördür.
Kanserle mücadele eden bireylerin duygu durumu zaman içinde değişkenlik gösterebilir. Tanı sonrası ilk dönemde yoğun kaygı ve depresif belirtiler görülebilir. Sürecin ilerleyen aşamalarında ise birçok hastada kabullenme evresi gelişir. Bu evrede olumsuz duygular tamamen kaybolmasa da daha yönetilebilir hâle gelir.
Bu duygusal süreçler kişiden kişiye farklılık gösterebilir ve profesyonel destek gerektirebilir.
Kanser tedavisinde uygulanan cerrahi, kemoterapi, radyoterapi ve farmakolojik yöntemler hastalığın temel tedavisini oluşturur. Bununla birlikte psikolojik destek:
•hastanın yaşam kalitesini artırır,
•tedavi sürecine uyumunu güçlendirir,
•kaygı ve stres düzeyini azaltır,
•kişinin kendini daha güçlü hissetmesine katkı sağlar.
Bedensel tedavi kadar ruhsal destek de hastanın genel iyilik hâli açısından önemlidir.
Hipnoz, kanser hastalarında doğrudan hastalığı tedavi eden bir yöntem değildir. Ancak destekleyici ve tamamlayıcı bir yaklaşım olarak kullanılabilir.
Hipnoz uygulamaları kanser hastalarında özellikle:
•ağrı algısının azaltılması,
•bulantı ve kusma gibi tedavi yan etkilerinin hafifletilmesi,
•kaygı ve stresin azaltılması,
•uyku kalitesinin artırılması,
•psikolojik dayanıklılığın güçlendirilmesi amacıyla kullanılmaktadır.
Hipnoz seanslarında kullanılan imgeleme ve görselleştirme teknikleri, hastanın bedenine ve tedavi sürecine yönelik algısını düzenlemeye yardımcı olabilir. Bu tekniklerde:
•bedenin iyileşme kapasitesi,
•tedaviye uyum,
•kişinin içsel gücü üzerine odaklanılır.
Bu çalışmalar, hastanın kendisini daha aktif ve sürece katılan bir birey olarak hissetmesini destekleyebilir.
Hipnoz uygulamalarıyla bazı hastalarda:
•ağrı,
•baş dönmesi,
•bulantı,
•baş ağrısı,
•kaygı ve stres
gibi şikâyetlerde azalma gözlemlenebilir. Bu etkiler, kişinin genel iyilik hâlini destekleyici niteliktedir.
Mevcut bilimsel veriler ışığında hipnoz:
•kanserin medikal tedavisinin yerine geçmez,
•tek başına tedavi edici bir yöntem olarak sunulamaz.
Ancak psikolojik destek, stres yönetimi ve semptom kontrolü alanlarında tamamlayıcı bir yöntem olarak değerlendirilmektedir. Hipnozun fizyolojik süreçler üzerindeki etkilerine dair çalışmalar devam etmekte olup, bu alanda daha fazla bilimsel araştırmaya ihtiyaç vardır.
Hipnoz uygulamaları:
•yalnızca yetkili ve eğitimli uygulayıcılar tarafından,
•tıbbi etik ilkeler doğrultusunda,
•hastanın medikal tedavisini aksatmadan yürütülmelidir.
Hiçbir koşulda:
•“kanseri iyileştirir”,
•“tümörü yok eder”,
•“tedavi yerine geçer”
şeklinde iddialarda bulunulmaz.
Bu sayfada yer alan bilgiler bilgilendirme amaçlıdır. Kanser hastalarının tedavi süreci mutlaka ilgili branş hekimleri tarafından planlanmalıdır. Hipnoz uygulamaları, bu sürece destekleyici nitelikte ele alınır.
•National Cancer Institute (NCI) – Psychological support in cancer
•American Cancer Society – Complementary therapies
•Spiegel, D. Hypnosis and cancer care
•Montgomery et al. Hypnosis for symptom control in cancer patients
•WHO – Cancer supportive care
Bu içerik Dr. Serkan Akıncı tarafından hazırlanmıştır.