-
İhsaniye Mh. Sultan Cem Cd. No: 33/404
Konya/Türkiye
- İhsaniye Mh. Sultan Cem Cd. No: 33/404 Konya/Türkiye
T.C. Sağlık Bakanlığı tanımına göre hipnoz; telkin yoluyla bir kişinin bilinç ve farkındalık düzeyinde his, duygu, düşünce, hafıza veya davranışlarında değişiklik elde etmeyi amaçlayan veya bu sonucu ortaya çıkaran eylem ve prosedürlerdir.
Hipnozun tıbbi ve psikolojik alanlarda, bilimsel yöntemler çerçevesinde kullanılmasına klinik hipnoz (tıbbi hipnoz) denir.
Hipnozu uygulayan yetkili kişilere ise klinik hipnoz uygulayıcısı veya hipnoz uygulayıcısı adı verilir.
Hipnoz tek bir cümleyle tanımlanamayacak kadar kapsamlı bir bilinç durumudur. Literatürde hipnoz şu şekilde tanımlanır:
•Beynin iki yarım küresinin eş zamanlı ve uyumlu çalıştığı bir durumdur.
•Kişinin iç dünyasına odaklandığı artmış farkındalık hâlidir.
•Bireyin isteği doğrultusunda bilinçdışı süreçlere erişimin kolaylaştığı bir zihinsel durumdur.
•Uyku değildir; aksine uyanıklık ve farkındalığın arttığı bir durumdur.
•Dış uyaranlara verilen tepkiler azalabilir ancak bilinç tamamen açıktır.
Hipnoz sırasında kişi:
•söylenenleri duyar,
•algılar,
•isterse süreci durdurabilir,
•kontrolü kaybetmez.
Hipnoz terimini tıp literatürüne kazandıran kişi İngiliz hekim James Braid (J. Braid)’dir. Fiziksel görünüm olarak uykuya benzemesi nedeniyle, Yunan mitolojisindeki uyku tanrısı Hypnos’tan esinlenerek bu adı vermiştir.
Ancak modern klinik yaklaşımlarda hipnozun uyku olmadığı, aksine özel bir farkındalık durumu olduğu açıkça kabul edilmektedir.
Klinik hipnoz uygulamalarında iki temel zaman yönelimli teknik kullanılır:
Progresyon (Geleceğe Yönelim)
Bireyin gelecekteki hâlini hayal ederek, bugünkü davranış ve duygularını düzenlemesine yardımcı olan tekniktir.
Regresyon (Geçmişe Yönelim)
Bireyin geçmişte yaşadığı olayları zihninde yeniden canlandırmasına dayanan tekniktir.
Hipnotik ortamda verilen telkinlerle geçmiş zamana gitmeye hipnotik regresyon denir.
Gerçekte hipnozun ayrı ayrı türleri yoktur. Ancak hipnozun uygulanma biçimine göre kullanılan teknik yaklaşımlar vardır.
Bir hipnoz uygulayıcısının, bir kişiye veya bir gruba hipnoz uygulamasına heterohipnoz denir.
•Bireysel Hipnoz:
Uygulayıcı ile birebir yapılan hipnoz çalışmasıdır. Kişinin bilinci artar, kontrol kaybı yaşanmaz.
•Grup Hipnozu:
Uygun ortamda birden fazla kişiye aynı anda hipnoz uygulanmasıdır. Telkinlere yatkınlık kişiden kişiye değişebilir.
Grup hipnozunu kolaylaştıran iki yöntem vardır:
1-Hipnoza yatkın bireylerden grup oluşturma
2-Grup öncesi bireysel telkinlerle şartlandırma
•Sosyal Hipnoz:
Bir liderin toplum üzerinde oluşturduğu telkin etkisiyle ortaya çıkan uyum davranışlarıdır. Politik ve sosyal alanlarda görülür.
•Kolektif Hipnoz:
Çok sayıda bireyin aynı anda hipnotik etki altında olduğu durumdur.
•Direkt (Doğrudan) Hipnoz:
Dokunma, göz teması veya doğrudan telkinlerle uygulanır.
•Endirekt (Dolaylı) Hipnoz:
Fiziksel temas olmadan, mesafeli telkinlerle uygulanır. Dini veya kişisel hassasiyetlerde tercih edilir.
Oto hipnoz, bireyin kendi kendine hipnoz uygulamasıdır. Genellikle hipnoz uygulayıcısı tarafından kişiye öğretilir.
Kişiye:
•bir kelime,
•bir sayı,
•bir işaret
öğretilir ve bu uyaranla kişinin otomatik olarak hipnotik duruma geçmesi sağlanır.
•Stres ve kaygı yönetimi
•Duygusal denge
•Alışkanlık düzenleme
•Farkındalık artırma
Dirençli vakalarda, diğer hipnotik yöntemlerin etkisiz kaldığı durumlarda kontrollü ve sınırlı olarak kullanılan bir yöntemdir.
Rutin uygulama değildir.
Farklı kültürlerde trans hâli iki temel prensiple oluşur:
Dikkatin tek bir noktaya sabitlenmesiyle oluşur.
Örnekler:
•meditasyon,
•dua,
•ritmik nefes,
•sabit bir noktaya bakma,
•ses ve ritim kullanımı.
Sürekli odaklanmanın ani bir uyarıyla bozulması sonucu oluşur.
Milton H. Erickson, modern klinik hipnozun en önemli isimlerinden biridir.
Bu yaklaşımda:
•bireyin içsel kaynakları,
•metaforlar,
•dolaylı telkinler
ön plandadır. Zorlayıcı değildir, kişiye özgüdür.
Sporcularda:
•performans kaygısı,
•odaklanma,
•motivasyon,
•nöromotor koordinasyon üzerine çalışılır.
İki temel alanı vardır:
•çevresel faktörlere uyum,
•zihinsel canlandırma ile motor beceri geliştirme.
Klinik hipnoz:
•bilimsel temellidir,
•telkin ve nörobilişsel süreçlere dayanır,
•tıbbi ve psikolojik alanlarda destekleyici bir yöntemdir.
Hipnoz:
•sihir değildir,
•bilinç kaybı değildir,
•irade dışı bir durum değildir.
Klinik hipnoz:
•yalnızca Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş kişilerce,
•tıbbi etik kurallar çerçevesinde,
•bilgilendirilmiş onam alınarak uygulanır.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Klinik hipnoz uygulamaları bireysel değerlendirme sonrası planlanır. İnternet içerikleri tanı veya tedavi yerine geçmez.
Bu içerik Dr. Serkan Akıncı tarafından hazırlanmıştır.
