-
İhsaniye Mh. Sultan Cem Cd. No: 33/404
Konya/Türkiye
- İhsaniye Mh. Sultan Cem Cd. No: 33/404 Konya/Türkiye
Öfke kontrol bozukluğu; bireyin yaşadığı öfke duygusunu uygun, ölçülü ve işlevsel biçimde ifade edememesi, öfke tepkilerinin duruma kıyasla aşırı, ani ve kontrolsüz şekilde ortaya çıkmasıyla karakterize edilen bir ruhsal düzenleme problemidir.
Öfke, sağlıklı bir duygudur. Ancak kontrol edilemediğinde; bireyin sosyal ilişkilerine, mesleki yaşamına, aile yapısına ve fiziksel sağlığına zarar veren bir tabloya dönüşür. Bu durum, dürtü kontrolü ve duygusal regülasyon bozukluğu kapsamında değerlendirilir.
Öfke kontrol bozukluğu tek başına bir tanı başlığı olabileceği gibi;
•Dürtü kontrol bozuklukları,
•Anksiyete bozuklukları,
•Depresyon,
•Travma sonrası stres bozukluğu,
•Kişilik yapılanmaları
ile birlikte de görülebilir.
DSM-5’te öfke patlamaları, özellikle Aralıklı Patlayıcı Bozukluk (Intermittent Explosive Disorder) başlığı altında tanımlanmıştır.
Duygusal Belirtiler
•Ani ve yoğun öfke patlamaları
•Tahammülsüzlük
•Sürekli gerginlik hâli
•Sonrasında pişmanlık ve suçluluk
Davranışsal Belirtiler
•Bağırma, kırma, vurma gibi tepkiler
•Sözel veya fiziksel saldırganlık
•Öfke sırasında kontrol kaybı
•Öfke sonrası ilişkilerde bozulma
Fiziksel Belirtiler
•Kalp çarpıntısı
•Kas gerginliği
•Baş ağrısı
•Yüz kızarması
•Terleme
Öfke kontrol sorunları tek bir nedene bağlı değildir.
Psikolojik Nedenler
•Bastırılmış öfke ve duygular
•Duygusal ifade güçlüğü
•Çocukluk döneminde öğrenilen sağlıksız baş etme biçimleri
Travmatik Yaşantılar
•Fiziksel veya duygusal istismar
•İhmal
•Sürekli eleştirilme veya değersizleştirilme
Biyolojik ve Nöropsikolojik Etkenler
•Serotonin regülasyonunda bozulma
•Dürtü kontrol mekanizmalarında zayıflık
Çevresel Etkenler
•Stresli yaşam koşulları
•Aile içi çatışmalar
•İş ve sosyal baskılar
Tedavi edilmediğinde öfke kontrol bozukluğu;
•Aile ve evlilik sorunlarına
•İş yaşamında kayıplara
•Sosyal izolasyona
•Hukuki problemlere
•Psikosomatik hastalıklara
zemin hazırlayabilir.
Tedavi, bireyin öfkesini bastırmayı değil; öfkeden sağlıklı biçimde yararlanmayı hedefler.
Kullanılabilecek yöntemler:
•Psikoeğitim
•Bilişsel Davranışçı Yaklaşımlar
•Duygusal farkındalık çalışmaları
•Gerekli durumlarda farmakolojik destek
•Destekleyici yöntem olarak hipnoz uygulamaları
Hipnoz, öfke kontrol bozukluklarında tamamlayıcı ve destekleyici bir tedavi yöntemi olarak kullanılabilir. Amaç; öfke patlamasına yol açan otomatik bilinçaltı süreçleri fark etmek ve yeniden yapılandırmaktır.
Hipnoz uygulamaları ile:
•Öfke öncesi bedensel ve zihinsel sinyaller fark edilebilir
•Duygusal regülasyon becerileri güçlendirilebilir
•Bastırılmış duygular güvenli biçimde ele alınabilir
•Dürtü kontrolü desteklenebilir
•Öfkeye alternatif tepkiler geliştirilebilir
•Gevşeme ve sakinleştirici indüksiyonlar
•Ego güçlendirme telkinleri
•Duygusal boşaltım ve yeniden çerçeveleme
•Öfke tetikleyicilerine yönelik bilinçaltı farkındalık
•Post-hipnotik telkinlerle davranış kontrolü
Hipnoz, bireyin kontrolünü kaybettiği bir durum değildir; aksine kişinin kontrol algısını yeniden yapılandırmayı hedefler.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi planlaması, ilgili uzman hekim değerlendirmesi ile yapılmalıdır. Hipnoz uygulamaları, uygun görülen vakalarda destekleyici tedavi yöntemi olarak değerlendirilir.
•American Psychiatric Association. DSM-5, Disruptive, Impulse-Control Disorders
•Coccaro, E. F. “Intermittent Explosive Disorder.” American Journal of Psychiatry
•Kaplan & Sadock’s Synopsis of Psychiatry
•Beck, A. T. Cognitive Therapy of Personality Disorders
•Spiegel, H., Spiegel, D. Trance and Treatment, APA Publishing
•Novaco, R. W. “Anger regulation therapy.” Journal of Clinical Psychology
Bu içerik Dr. Serkan Akıncı tarafından hazırlanmıştır.
