-
İhsaniye Mh. Sultan Cem Cd. No: 33/404
Konya/Türkiye
- İhsaniye Mh. Sultan Cem Cd. No: 33/404 Konya/Türkiye
Tırnak yeme (onikofaji) ve saç yolma bozukluğu (trikotillomani), bireyin istemediği hâlde tekrarlayıcı biçimde kendine yönelik davranışlar sergilemesiyle karakterize edilen, dürtü kontrolü ve obsesif–kompulsif spektrum içinde değerlendirilen klinik tablolardır.
Bu davranışlar çoğu zaman bilinçli bir tercih değil; anksiyete, gerilim ve duygusal yükü azaltmaya yönelik öğrenilmiş bir rahatlama mekanizmasıdır. Kişi davranışı durdurmak ister ancak bunu sürdürülebilir biçimde başaramaz.
Tırnak yeme; stres, kaygı, sıkıntı, can sıkıntısı veya yoğun düşünce hâllerinde ortaya çıkan, tekrarlayıcı ve otomatik bir davranıştır. Çocukluk döneminde başlayabilir, ancak tedavi edilmediğinde erişkinlikte de devam edebilir.
Tırnak yeme davranışı zamanla:
•Tırnak yapısında bozulma
•Enfeksiyon riski
•Diş ve çene problemleri
•Utanç ve özgüven kaybı
gibi sonuçlara yol açabilir.
Trikotillomani; bireyin saç, kaş, kirpik veya vücudun diğer kıllı bölgelerinden tekrarlayıcı şekilde kıl koparmasıyla seyreden bir ruhsal bozukluktur. DSM-5’te Obsesif-Kompulsif ve İlişkili Bozukluklar başlığı altında sınıflandırılmıştır.
Davranış genellikle:
•Kaygı öncesinde artar
•Yolma sırasında geçici rahatlama sağlar
•Sonrasında suçluluk ve utançla devam eder
•İstem dışı ve tekrarlayıcıdır
•Kısa süreli rahatlama sağlar
•Uzun vadede pişmanlık ve suçluluk yaratır
•Stres ve anksiyete ile tetiklenir
•Kişinin sosyal ve psikolojik işlevselliğini etkiler
Bu bozukluklar “alışkanlık” değil, öğrenilmiş davranış döngüleridir.
Davranışsal Belirtiler
•Farkında olmadan tırnak yeme veya saç yolma
•Aynı bölgede tekrar eden hasar
•Davranışı gizleme çabası
Duygusal Belirtiler
•Kaygı
•Gerginlik
•Utanç
•Kendine öfke
Fiziksel Belirtiler
•Tırnak deformasyonları
•Saçsız alanlar (alopesi)
•Cilt tahrişi ve enfeksiyonlar
Bu bozuklukların oluşumunda tek bir neden yoktur.
Psikolojik Nedenler
•Anksiyete bozuklukları
•Duygusal regülasyon güçlüğü
•Bastırılmış öfke ve stres
Gelişimsel ve Öğrenilmiş Etkenler
•Çocuklukta stresle baş etme modeli olarak gelişme
•Aile içinde benzer davranışların görülmesi
Biyolojik ve Nöropsikolojik Etkenler
•Dürtü kontrol mekanizmalarında zayıflık
•Serotonerjik sistemle ilişkili düzenleme sorunları
Tedavi bireysel değerlendirme ile planlanmalıdır. Kullanılabilecek yöntemler:
•Psikoeğitim
•Bilişsel Davranışçı Yaklaşımlar (özellikle alışkanlık tersine çevirme)
•Anksiyete yönetimi
•Gerekli durumlarda farmakolojik destek
•Destekleyici yöntem olarak hipnoz uygulamaları
Hipnoz, bu bozukluklarda destekleyici ve tamamlayıcı bir yöntem olarak kullanılabilir. Amaç, davranışın arkasındaki otomatik duygusal–bilişsel döngüye müdahale etmektir.
Hipnoz uygulamaları ile:
•Kaygı ve içsel gerginlik azaltılabilir
•Davranışı tetikleyen bilinçaltı süreçlerle çalışılabilir
•Dürtü farkındalığı artırılabilir
•Alternatif baş etme yolları güçlendirilebilir
•Kendilik kontrol algısı desteklenebilir
Hipnoz sırasında birey bilinçlidir ve sürecin aktif katılımcısıdır.
•Gevşeme ve güven indüksiyonları
•Dürtü öncesi farkındalık çalışmaları
•Ego güçlendirme telkinleri
•Alışkanlık döngüsünün yeniden yapılandırılması
•Post-hipnotik telkinlerle davranış kontrolü
Uygulamalar, bireyin yaşı, davranışın süresi ve eşlik eden psikolojik durumlara göre planlanır.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi planlaması, ilgili uzman hekim değerlendirmesi ile yapılmalıdır. Hipnoz uygulamaları, uygun görülen vakalarda destekleyici tedavi yöntemi olarak değerlendirilir.
•American Psychiatric Association. DSM-5, Obsessive-Compulsive and Related Disorders
•Grant, J. E., & Stein, D. J. Body-Focused Repetitive Behaviors, American Psychiatric Publishing
•Woods, D. W. et al. Habit Reversal Training, Oxford University Press
•Kaplan & Sadock’s Synopsis of Psychiatry
•Spiegel, H., Spiegel, D. Trance and Treatment, APA Publishing
•Chamberlain, S. R. et al. “Trichotillomania and related disorders.” The Lancet Psychiatry
Bu internet sitesinde yer alan tüm içerikler, güncel tıbbi ve bilimsel veriler ışığında hazırlanmış olup bilgilendirme amaçlıdır. İçeriklerle ilgili görüş, öneri veya düzeltme talepleriniz için aşağıdaki iletişim kanallarından tarafımıza ulaşabilirsiniz.
Sayfa Son Güncelleme Tarihi
İçerik Editörü ve Sorumlusu
E-Posta
info@drserkanakinci.com
Telefon
+90 533 320 70 93
